۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ – برای میلیون‌ها نفر که با دیابت نوع ۲ زندگی می‌کنند، بیماری‌های قلبی همچنان یکی از بزرگترین تهدیدها برای سلامت آن‌ها محسوب می‌شود.
پژوهشگران دانشگاه میشیگان مکانیزمی را کشف کرده‌اند که می‌تواند توضیح دهد چرا داروی «سوتاگلیفلوزین» (Sotagliflozin) که یک داروی تأیید شده توسط FDA برای دیابت است و با نام تجاری Inpefa در بازار عرضه می‌شود، خطر حمله قلبی و سکته مغزی را کاهش می‌دهد. این تیم تحقیقاتی در مجموعه‌ای از آزمایشات آزمایشگاهی دریافتند که این دارو به جلوگیری از فعال شدن بیش از حد پلاکت‌ها کمک می‌کند؛ فرآیندی که می‌تواند منجر به تشکیل لخته‌های خطرناک خون شود که جریان خون را به سمت قلب و مغز مسدود می‌کنند.
این یافته‌ها که در مجله Journal of Clinical Investigation منتشر شده است، بینش جدیدی درباره فواید قلبی-عروقی این دارو ارائه می‌دهد که فراتر از کنترل سطح قند خون است.
پروفسور مایکل ای. هولینستات، یکی از نویسندگان ارشد و استاد فارماکولوژی، داخلی و جراحی در دانشکده پزشکی دانشگاه میشیگان، می‌گوید: «دارویی که بتواند همزمان خطر دیابت و خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را کاهش دهد، می‌تواند نقطه عطفی در توانایی ما برای درمان ایمن این جمعیت رو به رشد در ایالات متحده و سراسر جهان باشد.»
سوتاگلیفلوزین و خطر حمله قلبی و سکته مغزی
سوتاگلیفلوزین متعلق به کلاسی از داروها است که با نام «مهارکننده‌های کوترانسپورتر سدیم-گلوکز» (SGLT) شناخته می‌شوند؛ این داروها با مسدود کردن پروتئین‌های مسئول بازجذب گلوکز، سطح قند خون را کاهش می‌دهند. برخلاف مهارکننده‌های رایج SGLT2که عمدتاً در کلیه‌ها عمل می‌کنند، سوتاگلیفلوزین هم پروتئین‌های SGLT2در کلیه‌ها و هم پروتئین‌های SGLT1 را در سایر ارگان‌های بدن هدف قرار می‌دهد.
در دهه گذشته، مهارکننده‌های SGLT2مانند امپاگلیفلوزین (Jardiance) و دپاگلیفلوزین (Farxiga) به رکن اصلی درمان دیابت نوع ۲ تبدیل شده‌اند و بیش از ۲۰ درصد از بیماران از این داروها استفاده می‌کنند.
سوتاگلیفلوزین در کارآزمایی‌های بالینی توانایی غیرمعمولی از خود نشان داده است. برخلاف داروهایی که فقط SGLT2را هدف قرار می‌دهند، این دارو خطر رویدادهای ایسکمیک (کم‌خونی موضعی ناشی از انسداد) مانند حمله قلبی و سکته مغزی را کاهش داد.
پژوهشگران برای درک بهتر این موضوع، یک مقایسه رودررو بین سوتاگلیفلوزین و امپاگلیفلوزین (Jardiance) انجام دادند. در حالی که سوتاگلیفلوزین توانست فعال شدن پلاکت‌ها را در نمونه‌های خون داوطلبان سالم و افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ محدود کند، امپاگلیفلوزین تأثیر ناچیز یا هیچ تأثیری در این زمینه نداشت.
این تیم همچنین دریافتند که سوتاگلیفلوزین احتمال چسبیدن پلاکت‌ها به یکدیگر و تشکیل لخته‌های خون را کاهش می‌دهد. در موش‌های مبتلا به آسیب عروقی، این دارو تشکیل لخته را حدود ۶۰ درصد کاهش داد، در حالی که در حیواناتی که با امپاگلیفلوزین درمان شده بودند، این میزان تنها ۵ تا ۱۰ درصد بود.
پروفسور یوجین چن، از نویسندگان ارشد و استاد پزشکی قلب و عروق در دانشکده پزشکی دانشگاه میشیگان، گفت: «این آزمایش‌ها نشان دادند که سوتاگلیفلوزین اثر منحصر‌به‌فردی دارد و مسدود کردن تنها پروتئین SGLT2برای مهار تجمع پلاکت‌ها کافی نیست. سوتاگلیفلوزین ممکن است با ایجاد محافظت اضافی در برابر لخته‌های خون، خطر حمله قلبی و سکته مغزی را کاهش دهد.»
چه چیزی سوتاگلیفلوزین را متفاوت می‌کند؟
پژوهشگران سپس این سؤال را مطرح کردند که آیا مهار پروتئین SGLT1 به‌تنهایی می‌تواند اثر ضد لخته این دارو را توضیح دهد یا خیر.
حذف SGLT1از پلاکت‌های موش، تشکیل لخته خون را حدود ۴۰ درصد کاهش داد. با این حال، حذف ژنتیکی آن یا مسدود کردن آن با یک داروی اختصاصی مهارکننده SGLT1به نام «میزاگلیفلوزین» (mizagliflozin)، نتایج مشابه سوتاگلیفلوزین را به‌طور کامل بازسازی نکرد. این امر نشان می‌دهد که سوتاگلیفلوزین احتمالاً از طریق مکانیسم‌های دیگری فراتر از مسدود کردن SGLT1در پلاکت‌ها، به جلوگیری از تشکیل لخته کمک می‌کند.
آن‌ها همچنین بر این باورند که پروتئین SGLT1در سلول‌های اندوتلیال (لایه داخلی رگ‌ها) ممکن است بر تعاملات پلاکت‌ها و تشکیل لخته تأثیر بگذارد؛ احتمالی که نیاز به بررسی‌های بیشتر دارد.
پروفسور برترام پیت، استاد پزشکی داخلی در دانشگاه میشیگان، گفت: «به نظر می‌رسد سوتاگلیفلوزین در نقطۀ بهینه قرار دارد؛ زیرا ترکیباتی که سطح بالاتری از مهارکننده‌های اختصاصی SGLT1دارند، می‌توانند باعث مشکلات گوارشی شوند. ما فکر می‌کنیم این می‌تواند یک داروی شگفت‌انگیز باشد که پتانسیل ایجاد مزایا در بسیاری از شرایط پزشکی را دارد.»
سوتاگلیفلوزین در حال حاضر برای درمان بزرگسالان مبتلا به نارسایی قلبی و همچنین افراد مبتلا به دیابت نوع ۲، بیماری مزمن کلیوی و سایر عوامل خطر قلبی-عروقی تأیید شده است. محققان می‌گویند در مطالعات آینده، می‌خواهند اثرات این دارو را بر بیماران مبتلا به سایر بیماری‌ها، مانند بیماری مزمن کلیوی و فیبریلاسیون دهلیزی نیز ارزیابی کنند.
پروفسور مایکل هولینستات در پایان گفت: «جستجو برای یافتن داروهایی که خطر لخته‌های خون مرگبار را بدون افزایش خطر خونریزی کاهش دهند، دهه‌ها ادامه داشته است. اکنون ثابت شده است که سوتاگلیفلوزین هر دو عملکرد را انجام می‌دهد و می‌تواند گام بعدی در پیشگیری از لخته شدن خون، نارسایی قلبی و سکته مغزی در بیماران (چه مبتلا به دیابت و چه غیرمبتلا) باشد.»
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20261028/Michigan-Medicine-study-reveals-how-diabetes-drug-reduces-stroke-risk.aspx